1. Pytanie, postawione w debacie – “czy mo\u017cliwy jest patriotyzm bez ksenofobii” – jest oczywi\u015bcie retoryczne. Przyk\u0142adem na taki patriotyzm jest ca\u0142e \u017cycie Jana J\u00f3zefa Lipskiego. Dawa\u0142 \u015bwiadectwo nie s\u0142owami, a czynem; dzisiaj mo\u017cemy debatowa\u0107, w\u00f3wczas decyzje nie by\u0142y \u0142atwe. Czy my, b\u0119d\u0105c przekonani o tym, \u017ce Powstanie Warszawskie zako\u0144czy si\u0119 kl\u0119sk\u0105 – poszliby\u015bmy walczy\u0107? A Jan J\u00f3zef Lipski, 1 sierpnia m\u00f3wi\u0105cy siostrze “to b\u0119dzie kl\u0119ska” – poszed\u0142 walczy\u0107, bo uwa\u017ca\u0142, \u017ce tak trzeba. I ca\u0142e \u017cycie zmagaj\u0105cy si\u0119 z represjami, inwigilowany przez bezpiek\u0119, ci\u0119\u017cko chory na serce, inwalida wojenny – pomaga\u0142 ludziom, “bo kto\u015b to przecie\u017c musi zrobi\u0107”. To jest patriotyzm.<\/p>\n
Pami\u0119tajmy te\u017c o cenie takiej postawy, ponoszonej tak\u017ce przez bliskich…<\/p>\n
Trzeba zatem pyta\u0107 nie “czy”, tylko “jak”.<\/p>\n
2. Postawa, prezentowana w Dw\u00f3ch ojczyznach, dw\u00f3ch patriotyzmach <\/em>jest dla mnie tak\u017ce g\u0142\u0119boko ewangeliczna. Jan J\u00f3zef Lipski pisa\u0142 tam, \u017ce wymaga\u0107 trzeba przede wszystkim od siebie,<\/em> napraw\u0119 \u015bwiata zacz\u0105\u0107 od siebie.<\/em> Nieprzypadkowo tak cz\u0119sto nawi\u0105zywa\u0142 do listu biskup\u00f3w polskich do biskup\u00f3w niemieckich “Przebaczamy i prosimy o przebaczenie”. Naprawmy swoje grzechy, a dopiero potem patrzmy na winy innych.<\/p>\n 3. Warto te\u017c jednak zaznaczy\u0107 – niedopowiedzenie tego by\u0142oby fa\u0142szywe – \u017ce ksenofobi\u0105 dla Jana J\u00f3zefa Lipskiego by\u0142o nie tylko powiedzenie “Wszyscy Niemcy to hitlerowcy”, “Wszyscy Rosjanie… Wszyscy Ukrai\u0144cy…” – ale tak\u017ce “Wszyscy Polacy to antysemici”. Jak pierwszy bodaj\u017ce zwr\u00f3ci\u0142 na to uwag\u0119 Dariusz Gawin; Lipski napisa\u0142 przecie\u017c wprost:<\/p>\n \u201cNa Zachodzie, g\u0142\u00f3wnie w \u015brodowiskach \u017cydowskich, pora\u017conych tragedi\u0105 zag\u0142ady milion\u00f3w, pojawi\u0142y si\u0119 nieodpowiedzialne i prawie nie maj\u0105ce nic wsp\u00f3lnego z rzeczywisto\u015bci\u0105 oskar\u017cenia narodu polskiego o wsp\u00f3\u0142uczestnictwo w eksterminacji. Pr\u00f3bowano nawet rozpowszechnia\u0107 obel\u017cywe okre\u015blenie \u00bbnar\u00f3d szmalcownik\u00f3w\u00ab. Antypolonizm powinien by\u0107 uwa\u017cany za postaw\u0119 nie mniej ha\u0144bi\u0105c\u0105 ni\u017c antysemityzm. Zdanie \u00bbwszyscy Polacy to antysemici\u00ab lub \u00bbwszyscy Polacy to pijusy\u00ab \u2013 jest tyle\u017c warte, co \u00bbwszyscy \u017bydzi s\u0105 oszustami\u00ab\u201d.<\/p>\n 4. Trzeba te\u017c zauwa\u017cy\u0107 kontekst, w kt\u00f3rym Jan J\u00f3zef Lipski napisa\u0142 sw\u00f3j esej. To po\u0142owa roku 1981, czas kr\u00f3tko po powstaniu Zjednoczenia Patriotycznego “Grunwald”. Ma\u0142o to znane dzi\u015b m\u0142odszym – ale na pewno pami\u0119taj\u0105 posta\u0107 re\u017cysera Barewicza czy Zagajnego, cz\u0119sto pojawiaj\u0105c\u0105 si\u0119 w filmach Barei – to aluzja do Bohdana Por\u0119by i formacji wyros\u0142ej z frakcji Mieczys\u0142awa Moczara, wykorzystuj\u0105cej patriotyzm (w s\u0142owach i rekwizytach).\u00a0 To by\u0142o wsz\u0119dzie. Przypomnijmy: PATRIOTYCZNY Front Odrodzenia Narodowego. Sam na jednym ze zdj\u0119\u0107 z dzieci\u0144stwa w tle zauwa\u017cam tablic\u0119 “Patriot\u0105 jest si\u0119 na co dzie\u0144”.<\/p>\n Faktycznie. Patriot\u0105 na co dzie\u0144 – w walce w AK, walce z cenzur\u0105, pomocy ludziom represjonowanym, wsp\u00f3\u0142uczestnictwie w strajku po wprowadzeniu stanu wojennego w Ursusie, powrocie do kraju z leczenia w Londynie (wprost do wi\u0119zienia), mimo choroby serca, nieustannego represjonowania – by\u0142 Jan J\u00f3zef Lipski.<\/p>\n Nie b\u00f3jmy si\u0119 patriotyzmu – nie musi on by\u0107 to\u017csamy z ksenofobi\u0105. To zale\u017cy od nas. Do takiej g\u0142\u0119boko ewangelicznej (kto\u015b mo\u017ce powiedzie\u0107 inaczej: humanistycznej) postawy – wymagania przede wszystkim od siebie – wzywa nas Jan J\u00f3zef Lipski.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" 1. Pytanie, postawione w debacie – “czy mo\u017cliwy jest patriotyzm bez ksenofobii” – jest oczywi\u015bcie retoryczne. Przyk\u0142adem na taki patriotyzm jest ca\u0142e \u017cycie Jana J\u00f3zefa Lipskiego. Dawa\u0142 \u015bwiadectwo nie s\u0142owami, a czynem; dzisiaj mo\u017cemy debatowa\u0107, w\u00f3wczas decyzje nie by\u0142y \u0142atwe. […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_s2mail":"yes","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[38,37,4,36],"class_list":["post-153","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bez-kategorii","tag-dwa-patriotyzmy","tag-dwie-ojczyzny","tag-jan-jozef-lipski","tag-patriotyzm"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/garbal.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/153","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/garbal.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/garbal.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/garbal.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/garbal.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=153"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/garbal.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/153\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":154,"href":"https:\/\/garbal.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/153\/revisions\/154"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/garbal.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=153"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/garbal.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=153"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/garbal.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=153"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}