\n
![\"Wallraff](\"http:\/\/czarne.com.pl\/img\/covers\/main\/wallraff-mniejsza.jpg\")
<\/CENTER> <\/p>\nG\u00fcnter Wallraff od lat wchodzi do r\u00f3\u017cnych firm przez kuchenne drzwi. Nie opiera si\u0119 na okr\u0105g\u0142ych komunikatach produkowanych przez agencje marketingowe, nie \u015blizga po wierzchu tematu, zadowalaj\u0105c si\u0119 odfajkowaniem kolejnego zagadnienia na podstawie papierowej dokumentacji. To prawdziwy “reporta\u017c penetruj\u0105cy”, nierzadko ko\u0144cz\u0105cy si\u0119 gorzej, ni\u017c s\u0142uchowiska, z kt\u00f3rych tak cz\u0119sto si\u0119 \u015bmiejemy; gorzej, bo te opowie\u015bci s\u0105 niestety prawdziwe. Wallraffa nie interesuj\u0105 chyba polityczne etykietki jego pracy, tylko ludzie, pracuj\u0105cy w danych firmach. Aby przekona\u0107 si\u0119, jak tam jest naprawd\u0119 – zatrudnia si\u0119 w takiej firmie, pod fa\u0142szyw\u0105 to\u017csamo\u015bci\u0105, ze zmienionym wygl\u0105dem, czasem nawet – kolorem sk\u00f3ry. Ta infiltracja ma g\u0142\u0119boki cel spo\u0142eczny – ujawnianie hipokryzji i popraw\u0119 jako\u015bci \u017cycia\/pracy konkretnych ludzi w konkretnych miejscach. I wymaga odwagi, bo czyn\u00f3w, nie s\u0142\u00f3w, czy “lajk\u00f3w”: trudno “lubi\u0107” bycie bezdomnym, telemarketerem, pracownikiem piekarni dostarczaj\u0105cej bu\u0142ki dla sieci dyskont\u00f3w. Wallraff bez patosu, ale za to konkretnie, opisuje swoje – i poznanych koleg\u00f3w\/kole\u017canek – przypadki. Odtrutk\u0105 na wielkie s\u0142owa jest konkret.<\/p>\n
Czy to co\u015b zmieni? Przecie\u017c zawsze b\u0119d\u0105 “bezlito\u015bni krwiopijcy”, okr\u0105g\u0142ymi s\u0142owami o misji spo\u0142ecznej przykrywaj\u0105cy nieludzki stosunek do pracownik\u00f3w (“wymieni\u0107 maszyn\u0119? ludzie s\u0105 ta\u0144si” – w przypadku wspomnianej piekarni). Ale Wallraff nie stawia sobie cel\u00f3w zbawienia \u015bwiata – tylko poprawy, tam, gdzie mo\u017cna, tego, co mo\u017cna: w konkretnym, poznanym przez niego, przypadku. To tak, jak z pomoc\u0105 humanitarn\u0105: lepiej nie dawa\u0107 dla uspokojenia sumienia na Wielkie Litery, a pom\u00f3c komu\u015b konkretnemu; nie rzuca\u0107 paru z\u0142otych dla poczucia si\u0119 lepszym, a dziel\u0105c si\u0119 cho\u0107by kanapk\u0105. Naprawianie \u015bwiata warto zacz\u0105\u0107 tu i teraz. Tropi\u0107 ob\u0142ud\u0119, rozbie\u017cno\u015b\u0107 mi\u0119dzy s\u0142owami a czynami.
\n“Starbucks zapowiedzia\u0142 w ko\u0144cu 2008 roku, \u017ce w roku 2009 zakupi dwa razy wi\u0119cej uczciwie kontraktowanej kawy, ni\u017c do tej pory”. Pi\u0119knie, tyle, \u017ce, czytamy dalej u Wallraffa, “udzia\u0142 takiej kawy wzr\u00f3s\u0142by zatem z [uwaga! – przyp. \u0141G] pi\u0119ciu procent […] do dziesi\u0119ciu […]”. Ale, opisuje dalej Wallraff, znaczy to, \u017ce dla plantator\u00f3w kawy przeznaczonych by\u0142oby “dwie tysi\u0119czne procent swojego rocznego obrotu. Dos\u0142ownie ziarnko”, cho\u0107 “wp\u0142yw tej \u015bladowej sumy na dynamik\u0119 interes\u00f3w koncernu jest paradoksalnie ogromnie znacz\u0105cy, gdy\u017c piecz\u0119\u0107 uczciwego handlowca poleruje wizerunek firmy w oczach klient\u00f3w i opinii publicznej”.<\/p>\n
Wallraff zapyta\u0142 w Starbucksie o szczeg\u00f3\u0142y traktowania pracownik\u00f3w “umowy o prac\u0119 na godziny, o szkolenia organizowane poza godzinami pracy, sta\u0142e braki w obsadzie i niep\u0142acenie za nadgodziny. Po o\u015bmiu dniach […] i po rozmowach z europejsk\u0105 central\u0105 […] otrzyma\u0142em pismo, kt\u00f3re \u015bwiadczy o tym, \u017ce Starbucks nie tylko wykorzystuje ludzi, oferuj\u0105c bezczelnie niskie wynagrodzenia i z\u0142e warunki pracy, lecz tak\u017ce og\u0142upia g\u0142adk\u0105, czcz\u0105 gadanin\u0105”, cytuj\u0105c o\u015bwiadczenie Starbucks Coffee Deutschland:
\n“Ludzie […] s\u0105 sercem i dusz\u0105 […] bez ich codziennej pracy […] jeste\u015bmy wyczuleni na zg\u0142aszane kwestie […] wsp\u00f3lnie czynimy Starbucks miejscem, w kt\u00f3rym ka\u017cdy mo\u017ce czu\u0107 si\u0119 sob\u0105 […] nieustannie pracujemy nad tym, by doskonali\u0107 […]”.<\/p>\n
Wallraff pracuje na tym poziomie podobnie, jak kiedy\u015b KOR – konkret, konkret, konkret. Firma odpowiada sloganem, jak kiedy\u015b totalitarne pa\u0144stwo.<\/p>\n
Oczywi\u015bcie, nie ka\u017cdy b\u0119dzie zatrudnia\u0142 si\u0119 w kuchni, \u017ceby dowiedzie\u0107 si\u0119, jak tam jest – te reporta\u017ce przypominaj\u0105 tylko o tym, \u017ceby nie zagubi\u0107 wra\u017cliwo\u015bci w \u015bwiecie marek, konsumpcji, mody. Za znakiem firmowym kryj\u0105 si\u0119 konkretni ludzie. Czy nie s\u0105 wi\u0119cej warci, ni\u017c nasze samopoczucie? (“Bycie trendy”, rzekoma oszcz\u0119dno\u015b\u0107, niech\u0119\u0107 do k\u0142opotu). <\/p>\n
Warto przeczyta\u0107 i pomy\u015ble\u0107 o w\u0142asnych konkretach.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Czy kiedy z nowym modelem telefonu kupujesz kaw\u0119 w kawiarni Starbucks albo ze starszym modelem kupujesz bu\u0142eczki w Lidlu zastanawiasz si\u0119, co dzieje si\u0119 od kuchni?<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_s2mail":"yes","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[26,50,58,48,47],"class_list":["post-291","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bez-kategorii","tag-czarne","tag-recenzja","tag-reportaz","tag-spoleczenstwo","tag-wspolczesnosc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/garbal.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/291","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/garbal.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/garbal.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/garbal.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/garbal.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=291"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/garbal.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/291\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":292,"href":"https:\/\/garbal.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/291\/revisions\/292"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/garbal.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=291"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/garbal.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=291"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/garbal.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=291"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}