{"id":369,"date":"2013-04-11T10:00:22","date_gmt":"2013-04-11T08:00:22","guid":{"rendered":"http:\/\/garbal.muzeumliteratury.pl\/?p=369"},"modified":"2013-04-11T10:04:58","modified_gmt":"2013-04-11T08:04:58","slug":"twardoch-maslowska-literatura-to-nie-polityka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/garbal.muzeumliteratury.pl\/?p=369","title":{"rendered":"Twardoch = Mas\u0142owska, literatura to nie polityka"},"content":{"rendered":"

“Jedni m\u00f3wi\u0105: – On jest nasz!<\/em>
\n Drudzy m\u00f3wi\u0105: – On jest nasz!<\/em>
\n A ja jestem tylko tw\u00f3j, jedyna”.<\/em><\/p>\n

Przeczyta\u0142em wywiad ze Szczepanem Twardochem w gazecie, nazwijmy to, “jednych”. P\u00f3\u0142 roku wcze\u015bniej przeczyta\u0142em wywiad z Dorot\u0105 Mas\u0142owsk\u0105 w gazecie, nazwijmy to, “drugich”. I zupe\u0142nie nie rozumiem tych (po stronie “jednej” i “drugiej”), kt\u00f3rzy postrzegaj\u0105 to w charakterze jakich\u015b “transfer\u00f3w”.<\/p>\n

Dla mnie postawa Twardocha i Mas\u0142owskiej ma ten sam podstawowy pow\u00f3d – to po prostu walka o sens literatury. O zachowanie zdrowego rozs\u0105dku i elementarnej uczciwo\u015bci. O w\u0142asn\u0105 twarz. Kiedy pisarz zapisuje si\u0119 do partii politycznej, jest smutno. Literatura jest czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c polityka, co pokazuj\u0105 cho\u0107by losy powie\u015bci socrealistycznych; naprawd\u0119 dobre dzie\u0142a literatury “zaanga\u017cowanej” nigdy nie by\u0142y jednoznaczne, czarno-bia\u0142e.<\/p>\n

Niestety my\u015blenie partyjne – daleko id\u0105ce, chyba faktycznie trzeba m\u00f3wi\u0107 o plemionach – sprawia, \u017ce nawet zakup pralki mo\u017ce by\u0107 postrzegany jako manifestacja. A co dopiero literatura – o, tutaj mamy tradycje. Niestety, romantyczne (czy zgodzi\u0142by si\u0119 ze mn\u0105 Szczepan Twardoch?) – pisarz ma by\u0107 “wieszczem” i prowadzi\u0107 lud. St\u0105d ci\u0105g\u0142e “kuszenie” pisarzy, ich po\u015bmiertne zapisywanie do partii, nalepianie etykietek.<\/p>\n

Pisarze, chc\u0105c zachowa\u0107 swoj\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107, po prostu nie mog\u0105 nie wyrywa\u0107 si\u0119 z szufladek, w kt\u00f3re s\u0105 pakowani. St\u0105d doskonale rozumiem i Mas\u0142owsk\u0105, i Twardocha. I zapowiadam: na tym nie koniec, ale to przecie\u017c normalne.<\/p>\n

To samoobrona zar\u00f3wno autora jako osoby ludzkiej (je\u015bli nie chce by\u0107 Leni Riefenstahl) – jak sensu jego pracy, kt\u00f3ry przekracza granice podzia\u0142\u00f3w politycznych. Denerwuj\u0105ce i z gruntu fa\u0142szywe jest zaw\u0142aszczanie nie\u017cyj\u0105cych pisarzy, kt\u00f3rzy bronili si\u0119 przed tym za \u017cycia – nawet ci, o kt\u00f3rych zaanga\u017cowaniu politycznym dzi\u015b piszemy sporo, jak cytowany na pocz\u0105tku Ga\u0142czy\u0144ski. A Gombrowicz? Gdyby kto\u015b chcia\u0142, cytat\u00f3w “potwierdzaj\u0105cych” jego konserwatyzm znajdzie podobnie wiele, jak tych “lewicowych” – ale to nie mia\u0142oby sensu (pami\u0119tajmy: “uciekam z g\u0119b\u0105 w r\u0119kach”).<\/p>\n

Bo pisarz to osoba, kt\u00f3rej powierzamy swoje emocje – l\u0119ki, pragnienia, rado\u015bci: kiedy czytamy, to mamy wra\u017cenie, \u017ce m\u00f3wi w\u0142a\u015bnie do nas. Jak lekarz, ksi\u0105dz, adwokat. Dzie\u0142o literackie nie jest publicystyk\u0105. Pisarz przekracza granice i pozwala bardziej zrozumie\u0107 nam nas samych – jak lekarz, ksi\u0105dz, adwokat: oczywi\u015bcie ma swoje pogl\u0105dy “wyborcze”, ale to jego prywatna sprawa, wydobycie ich na wierzch pod przykrywk\u0105 “literatury” (“diagnozy”, itd.) mo\u017ce sprawi\u0107, \u017ce poczujemy si\u0119 zmanipulowani. Bo pisarz nie idzie pod krzy\u017cem, nie uderza te\u017c w tych, kt\u00f3rzy pod tym krzy\u017cem si\u0119 gromadz\u0105 – a stara si\u0119 opisa\u0107 emocje i przekroczy\u0107 w\u0142asne pogl\u0105dy: pr\u00f3buje zrozumie\u0107<\/em>, a nie <\/em>skandowa\u0107 has\u0142a. Jak Stasiuk, kt\u00f3ry z empati\u0105 pisa\u0142 o ludziach w Licheniu.<\/p>\n

Za rzadko m\u00f3wi si\u0119 o ludziach, kt\u00f3rzy \u0142\u0105czyli – o tych, kt\u00f3rzy nie pozwoliliby zapewne “zapisa\u0107” si\u0119 do partyjnego my\u015blenia (np. Jan J\u00f3zef Lipski, kt\u00f3rego pisma polityczne nie dadz\u0105 si\u0119 w to wt\u0142oczy\u0107). \u00a0Potrzebne s\u0105 takie rozmowy, jak ta ostatnia z Twardochem. Potrzebni s\u0105 pisarze, bo publicyst\u00f3w mamy dostatek.<\/p>\n

Zbigniew Herbert pisa\u0142 w 1956 roku:<\/p>\n

“- a teraz pom\u00f3wmy<\/em>
\n jak cz\u0142owiek z cz\u0142owiekiem<\/em>
\n to nie jest prawda co wykrzykuj\u0105 afisze<\/em>
\n prawd\u0119 nosimy w zaci\u015bni\u0119tych ustach”.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

“Jedni m\u00f3wi\u0105: – On jest nasz! Drudzy m\u00f3wi\u0105: – On jest nasz! A ja jestem tylko tw\u00f3j, jedyna”. Przeczyta\u0142em wywiad ze Szczepanem Twardochem w gazecie, nazwijmy to, “jednych”. P\u00f3\u0142 roku wcze\u015bniej przeczyta\u0142em wywiad z Dorot\u0105 Mas\u0142owsk\u0105 w gazecie, nazwijmy to, […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_s2mail":"yes","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[67,66,36,68,48,65,47],"class_list":["post-369","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bez-kategorii","tag-literatura","tag-maslowska","tag-patriotyzm","tag-polityka","tag-spoleczenstwo","tag-twardoch","tag-wspolczesnosc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/garbal.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/369","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/garbal.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/garbal.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/garbal.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/garbal.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=369"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/garbal.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/369\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":374,"href":"https:\/\/garbal.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/369\/revisions\/374"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/garbal.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=369"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/garbal.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=369"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/garbal.muzeumliteratury.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=369"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}